Aynı gücü isteyen iki tesis çoğu zaman aynı teklifi almaz. 250 kVA sınıfında ortaya çıkan fark, genellikle etiketin üzerindeki güç değerinden değil, o gücün nasıl kullanılacağından ve trafonun hangi gerilim seviyesine bağlanacağından doğar.

Yükleme deseni ile gerilim bilgisi netleşmeden verilen bir rakam teknik karşılığı olmayan bir tahmindir. Bu iki başlık aynı zamanda satın alma tarafının teklif karşılaştırmasında elindeki en güçlü ayrıştırıcıdır.

250 kVA etiketi neyi söyler, neyi söylemez

250 kVA, transformatörün sürekli taşıyabileceği anma görünür gücünü ifade eder. Tesisin bu gücü sürekli çekeceği anlamına gelmez. Görünür güç ile tesisin fiilen kullandığı aktif güç arasındaki ilişkiyi güç faktörü kurar, bu nedenle 250 kVA değeri tek başına kaç kilovatlık yüke karşılık geldiğini söylemez.

Etiket gücü aynı olan iki trafo; primer ve sekonder gerilimi, sargı malzemesi, soğutma yapısı, kazan tipi ve kayıp değerleri bakımından birbirinden ayrışabilir. Tekliflerin arasındaki farkın büyük bölümü bu ayrımlardan gelir. Güç sınıfı sorunun başlangıcıdır, cevabın tamamı değildir.

Yük profili teklifin hangi kalemini belirler

Yük profili, tesisin gün ve hafta boyunca çektiği gücün desenidir. Teklif açısından üç değişkeni önemlidir: ortalama yükleme oranı, tepe yük ve trafonun enerjili kaldığı süre. Tek vardiya çalışan bir atölye ile kesintisiz üretim yapan bir tesis, aynı anma gücündeki trafoyu tamamen farklı biçimde zorlar.

Ortalama yükleme oranı, çekilen ortalama gücün anma gücüne oranıdır. Bu oran düşükken trafo enerjili kalmaya devam ediyorsa toplam kaybın karakteri değişir. Motor yol alma ve kaynak makinesi gibi ani yükler ise ortalamayı fazla değiştirmeden tepe akımı yükseltir. Böyle bir tesiste boyutlandırmayı ortalama değil tepe belirler.

Gerilim seçimi teklifi nasıl daraltır

Gerilim, yük profilinden bağımsız ve genellikle daha sert bir kısıttır. Primer gerilim tesisin bağlandığı orta gerilim şebekesine göre belirlenir, kullanıcı bu değeri serbestçe seçmez. Bu yüzden 250 kVA trafo fiyatı sorusu, bağlantı gerilimi ve tesis içi dağıtım gerilimi bilinmeden karşılığı olan bir cevaba dönüşmez.

Genleşme depolu tip transformatörlerde 1 kV, 6.3 kV, 15.8 kV ve 34.5 kV gerilim seviyeleri karşımıza çıkar. Hermetik tip ürünler ise 36 kV gerilim seviyesine kadar sunulur. Bir güç sınıfı için elde bulunan ünitenin gerilim seviyesi tesise uymuyorsa sıradaki soru fiyat değil uygunluktur.

Sekonder taraf tesis içi dağıtım gerilimini belirler ve pano tarafındaki mevcut altyapıyla uyumlu olmak zorundadır. Kademe bağlantısı ise şebeke geriliminin çalışma aralığındaki değişimini karşılamak için kullanılır. Kademe aralığının teklifte açıkça yazılması, devreye alma sırasında ortaya çıkan uyumsuzlukların önüne geçer.

Yükleme oranı kayıp yapısını nasıl değiştirir

Transformatör kaybı iki bileşenden oluşur. Yüksüz kayıp, trafo enerjili kaldığı sürece devam eder ve yükten neredeyse bağımsızdır. Yükteki kayıp ise akımla birlikte artar ve akımın karesiyle orantılı davranır. Bu iki bileşenin ağırlığı tesise göre değişir.

Ayrım 250 kVA sınıfında somut bir karar üretir. Trafo uzun süre enerjili kalıp düşük oranda yükleniyorsa toplam kaybın ağırlığı yüksüz kayba kayar; bu tabloda gereğinden büyük bir sınıf seçmek hem ilk yatırımı hem işletme tarafını olumsuz etkiler. Yüksek oranda ve uzun süre yüklenen bir trafoda ise yükteki kayıp ile sıcaklık artışı öne çıkar, sargı malzemesi ve soğutma yapısı hakkındaki bilgi teklifte daha kritik hale gelir.

Bu yüzden iki teklifi yalnızca satın alma bedeliyle karşılaştırmak eksik bir okumadır. Kayıp değerlerinin teklifte yer alması, aynı güç sınıfındaki iki ünite arasındaki farkı görünür kılar.

250 kVA doğru sınıf mı

Güç sınıfı ölçülmüş talebe göre doğrulanır. Yetersiz boyutlandırmada trafo anma gücünün sınırında çalışır, sıcaklık artışı yalıtımın yaşlanmasını hızlandırır ve ileride kapasite artışı için yer kalmaz. Aşırı boyutlandırmada ise ilk yatırım büyür, yükleme oranı düşer ve kayıp yapısı verimsiz tarafa kayar.

Karar için üç veri yeterlidir: tesisin ölçülmüş ortalama ve tepe talebi, aynı anda çalışan yüklerin eş zamanlılık kabulü ve önümüzdeki dönemde planlanan kapasite artışı. Bu üç veri elde yoksa güç sınıfı bağlı güç toplamı üzerinden tahmin edilir, tahmin de gerçek talepten büyük çıkma eğilimindedir.

İkinci el 250 kVA ünitelerde gerilim uyumu

İkinci el tarafında güç sınıfı ile gerilim seviyesinin aynı anda uyması gerekir. Elde bulunan bir ünitenin anma gücü tesise uygun olsa bile primer veya sekonder gerilimi farklıysa doğrudan kullanım mümkün olmaz. Böyle bir durumda teklif tek kalemli olmaktan çıkar, sarım tarafındaki işlem de teklifin parçası haline gelir.

Gerilim çevirme oranının ve faz farkının ölçülmesi, bu uyumun teslim öncesinde kayıt altına alınmasını sağlar. Ufuk Transformatör bakım, sarım, onarım ve test işlemlerini kendi bünyesinde yürütür; gerilim uyumu gerektiren durumlar bu nedenle tek noktadan değerlendirilebilir.

Yük profili verisi elde yoksa nasıl çıkarılır

1.       Mevcut tesiste elektrik faturasındaki tüketim ve talep bilgisini geçmiş dönemler için derleyin.

2.       Aynı anda çalışan makinelerin etiket güçlerini listeleyin ve hangi kabulle eş zamanlı saydığınızı yazın.

3.       En büyük motorun gücünü ve yol alma yöntemini belirtin, yol alma akımı boyutlandırmayı etkiler.

4.       Şebekeye bağlantı gerilimini ve tesis içi dağıtım gerilimini elektrik projesinden veya dağıtım şirketinden teyit edin.

5.       Trafonun günde kaç saat, haftada kaç gün enerjili kalacağını yazın.

6.       Planlanan kapasite artışını ayrı bir satır olarak ekleyin, bugünün talebiyle aynı hücreye yazmayın.

Bu altı satır tamamlandığında teklif isteği, güç sınıfı yazılı tek cümlelik bir talepten teknik olarak değerlendirilebilir bir dosyaya dönüşür. Karşılaştırma da aynı ölçüde kolaylaşır, çünkü gelen tekliflerin hepsi aynı yük tanımına cevap verir.

Ufuk Transformatör 250 kVA sınıfında neye bakar

Ufuk Transformatör 1998 yılından beri Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi'nde, 2000 m2 kapalı alanda çalışır. Satış kapsamı 25 kVA ile 2500 kVA arasındadır ve 250 kVA bu aralığın içinde yer alır.

•           Hermetik tip transformatörler 36 kV gerilim seviyesine kadar, ONAN soğutmalı ve alüminyum veya bakır sargı seçenekleriyle sunulur

•           Genleşme depolu tipte 1 kV, 6.3 kV, 15.8 kV ve 34.5 kV gerilim seviyeleri bulunur

•           Sargı direnci, gerilim çevirme oranı, izolasyon direnci ve yalıtım sıvısında delinme gerilimi gibi ölçümler kendi laboratuvarında TS EN 60076 ve IEC 60156 kapsamında yapılır

•           Teslim 1 yıl garantili ve test raporludur

•           Arıza durumunda 7/24 acil trafo servisi ile yerinde veya fabrikada müdahale edilir

Fiyat, tesisin yük profili ve gerilim bilgisi netleştikten sonra teklifle paylaşılır. Uygun ünitenin hangi tipte olacağı ve stok durumu da aynı görüşmede belirlenir. Montaj, devreye alma ve test işlemlerinin yetkili teknik ekip tarafından yürütülmesi gerekir.

Sık sorulan sorular

250 kVA trafonun primer gerilimini kim belirler

Bağlantı noktasındaki orta gerilim şebekesi belirler, kullanıcı bu değeri serbestçe seçmez. Mevcut bir tesiste bilgi elektrik projesinde ve bağlantı belgelerinde yer alır. Yeni bir tesiste ise dağıtım şirketinden teyit edilir.

Yük arttığında mevcut 250 kVA trafo kullanılmaya devam edebilir mi

Yeni yük eklendiğinde ortalama ve tepe talep yeniden hesaplanır. Sonuç anma gücünün altında kalıyorsa mevcut ünite kullanılmaya devam edebilir. Sınırın üzerine çıkıyorsa üst güç sınıfına geçiş veya ikinci bir ünite gündeme gelir. Değerlendirme ölçüm verisiyle ve yetkili teknik ekiple yapılır.

Teklif alırken yalnız 250 kVA sınıfı mı sorulmalı

Ölçülmüş talep 250 kVA sınırına yakınsa alt ve üst sınıfı birlikte sormak karşılaştırma imkanı verir. Aynı yük profili için iki sınıfın kayıp yapısı ve uygunluğu farklı çıkabilir, karar bu karşılaştırmayla netleşir.